فریدون جیرانی: کارگردان، فیلمنامه‌نویس، منتقد و مدرس سینما

فریدون جیرانی متولد ۱۳۳۰ در کاشمر،  اولین حضور حرفه‌ای‌اش در سینما را با نوشتن فیلمنامه‌ آفتاب‌نشین‌ها به کارگردانی صباغ‌زاده در سال ۱۳۶۰  آغازکرد. وی به فاصله‌ شش سال اولین فیلمش در مقام کارگردان با نام صعود  را در سال ۱۳۶۶ ساخت. دوران طلایی جیرانی اما با فیلم قرمز در ۱۳۷۷   آغاز شد. قرمز با بردن سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد برای محمدرضا فروتن و اول زن برای هدیه‌ تهرانی و فروش ۳۷۵ میلیون تومانی، با پرداختن به موضوعی خاص تبدیل به یک فیلم جریان‌ساز در تاریخ سینمای ایران شد.

 

آب و آتش به فاصله‌ی دوسال از قرمز در ۱۳۷۹ به سرمایه‌ خود جیرانی به نمایش درآمد و به فاصله‌ یک سال فیلم شام آخر  در سال ۱۳۸۰ به عنوان چهارمین فیلم جیرانی به کارنامه‌ حرفه‌ای وی افزوده شد. جیرانی با فیلم شام آخر محمدرضا گلزار را به شهرت رساند،  شام آخر  همچنین از اولین بازی‌های هانیه توسلی (آخربازی اسعدیان ۱۳۷۹) محسوب می‌شود. ثریا قاسمی برای این فیلم جایزه‌ بهترین بازیگر زن را برد و کتایون ریاحی نامزد بهترین بازیگر زن برای جشنواره فیلم فجر شد.

صورتی در۱۳۸۱ به کارگردانی و نویسندگی خود جیرانی تولید واکران شد. سالاد فصل، فیلم بعدی وی به کارگردانی جیرانی، نویسندگی خودش و خسروشکیبایی در ۸۳ ساخته و در ۸۴ روی پرده‌ی سینما رفت. شکیبایی سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل  مرد فجر را از آن خود کرد و لیلا حاتمی نیز برای بهترین بازیگر نقش زن کاندید شد.

سه‌گانه‌ی ستاره‌ها در ۱۳۸۴  تولید شد که موفقیت چندانی نداشت. اولین  فیلم از این سه‌گانه‌ ستاره‌ها ۱: ستاره می‌شود در سال ۱۳۸۴ در سه بخش بهترین فیلمبرداری، بهترین نقش اول مرد و بهترین نقش دوم زن کاندید شد. دومین جلد از این سه‌گانه با نام ستاره‌ است  نیز در همین سال ۱۳۸۴تولید شد و  تنها در بخش عکس جشنواره ۱۳۸۵ حضور داشت. سومین جلد آن ستاره بود نیز تولید ۸۴ است که در فجر ۸۴ در بخش فیلم‌های مهمان حضور داشت.

فیلم من مادر هستم محصول ۱۳۸۹ است که در اذر ۱۳۹۱ بر روی پرده‌ی سینماهای ایران رفت. استقبال عمومی از این فیلم چنان بالا بود که رکورد بیشترین فروش روزانه‌ فیلم غیر کمدی را که قبلا در اختیار جدایی نادر از سیمین بود شکست و با فروش ۹۳ میلیون تومانی با اکران در ۱۵ سالن سینما دست یافت. این فیلم با مخالفت شدید انصار حزب‌الله روبرو شد که با تجمع در مقابل ساختمان وزارت ارشاد خواستار لغو مجوز پخش آن شدند. جیرانی با مخالفین به بحث نشست، با این وجود به دنبال این اعتراضات این فیلم در قم و مشهد اکران نشد و در تبریز نیز جلوی اکران آن توسط انصار گرفته شد. به دنبال بالا گرفتن اعتراضات وزارت ارشاد اعلام کرد برای جلوگیری از هرگونه سو‌ءتفاهم یا برداشت نادرست در خصوص حکم حیات‌بخش قصاص، تغییر و حذف لازم در انتهای فیلم سینمایی من مادر هستم تعیین و ابلاغ شد.

خفه‌گی  آخرین ساخته‌ٔ جیرانی محصول ۱۳۹۵ که در تاریخ ۲۶ مهر۱۳۹۶ اکران شده‌است. فروش سه میلیاردی گیشه، سیاه وسفیدن بودن فیلم و حضور نوید محمدزاده از شاخصه‌های بارز آن است که اکرانش در زمان تألیف متن حاضر ادامه دارد و بسیاری آن را با قرمز مقایسه می‌کنند.

جیرانی پیش از ورود به عرصۀ فیلمسازی، سالها به عنوان منتقد و خبرنگار هنری در مطبوعات فعال بود و با سردبیری مجله سینما در سال ۱۳۷۰ به چهره‌ای شناخته شده در این عرصه تبدیل شد. همین سابقۀ طولانی در فعالیت مطبوعاتی، باعث شده تا جیرانی بر تاریخ فرهنگ معاصر ایران، و به خصوص سینما، از اشراف و آگاهی بی‌نظیری برخوردار باشد.

همکاری آموزشی فریدون جیرانی با مؤسسۀ دیگر، در قالب کارگاه‌های «فیلمنامه‌نویسی» و «بازیگری مقابل دوربین»، از هفتۀ اول آذرماه ۹۶ آغاز خواهد شد.  چشم‌انداز همکاری با این چهرۀ شاخص سینمای ایران، به خصوص با توجه به سابقۀ نظری و ادبی فریدون جیرانی، نوید بخش فعالیتهای نو در حوزه‌های عملی، نظری و پژوهشی در استودیو دیگر است.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *